توجه: تمام قیمتها در این مقاله فرض است

کاغذ بافتی از الیاف گیاهی است و مرغوبیت آن به مواد اولیه و چگونگی عمل آوریش بستگی دارد بهترین کاغذها از الیاف کتان و پنبه بدست می­آیند، کاغذ ساخته شده از چوب کاج در جای دوم و کاغذ نیشکر پس از آن قرار دارد.

کاغذ همانند پارچه پشت و رو دارد و چاپ بر طرف روی کاغذ مرغوب­تر خواهد بود. چاپ رنگی بر طرف روی کاغذ نتیجه بهرتی دارد برای تشخیص پشت و روی کاغذ آن را برش می­دهند، پس از برش، لبه الیاف به سوی پشت کاغذ می­شوند اگر لبه کاغذ را با انگشتان لمس کنیم متوجه لبه­دار بودن یک طرف آن می­شویم.


کاغذهای گلاسه مرغوب­ترین نوع کاغذ هستند که هر چه سنگین­تر باشند یعنی گراماژ آنها بیشتر باشد کیفیت چاپ روی آنها بهتر است. معمولاً کارهای رنگی و یا اعلاء را روی کاغذ گلاسه چاپ می­کنند هر چه مقدار و تعداد رنگها بیشتر باشدکاغذ گلاسه سنگین­تری لازم است. سطح کاغذ دارای خواب یا راه است به هنگام چاپ باید کاغذ را طوری انتخاب کنیم که به ماشین خوراند که راه آن موازی محور سیلندر باشد و در صحافی کتاب باید خواب کاغذ موازی عطف کتاب باشد و راه و بی ­راه کاغذ را به دو صورت نشان می­دهند.

( و ) یا SG) و(LG که LG یعنی راه کاغذ موازی ضلع بلندتر و SG یعنی راه کاغذ موازی ضلع کوچکتر است که برای کارهای 50×70 بهتر است از کاغذهای 100×70SG استفاده کنیم.

علامت   اگر موازی ضلع بزرگتر باشد یعنی راه کاغذ در جهت ضلع بزرگ­تر و اگر  در امتداد ضلع کوچکتر باشد یعنی راه کاغذ ضلع کوچکتر است.

کاغذ: کاغذهایی که در ایران موجود می­باشد در سه قطع مختلف هستند.

1- قطع 100×70 سانتیمتر که به قطع 5/4 برگی

و قطع 72×90 سانتیمتر که به قطع چهار برگی و قطع 90×60 سانتیمتر که به قطع سه برگی معروفند که هر کدام به قطعهای کوچکتر نیز تقسیم می­شوند که اندازه­های گوناگون نشریات مختلف چون مجله­ها، روزنامه­ها، کتابها، کاتالوگها، بروشورها وکارتها و غیره را به وجود می­آورند و این اندازه­ها را با نامهای دیگر C,B,A هم معروفند.

اندازه­های استاندارد بین­المللی کاغذ ISO

این تقسیم­بندی بر اساس سه مجموعه (C,B,A) که اندازه طول و عرض ورق به نسبت 2:1 می­باشدکه اندازه A0=1149×841 و B0 -1414×1000 و C0=917×1297 میلی متر می­باشد.

ولی همانطور که گفته شد در ایران سه اندازه 5/4 و 4 و سه ورق که اندازه­های 100×70 و 90×72 و 90×60 موجود است که برای کارهای چاپی استفاده می­شود که اندازه برشهای آنها به شرح زیر نوشته شده است تقسیمات 5/4 ورقی و برش آنها که در این اندازه بیشتر کاغذهای تحریر و گلاسه موجود است و به طور معمول تا 851 نوع برش کاربرد دارد.

و اندازه­های متفاوت دیگر که برای کار چاپی می­توان به نسبت ماشین و سفارش کار استفاده کرد

مثلاً برای برش کاغذ 70×100 به اندازه 25×45 ابتدا کاغذ را به طول زیر دستگاه برش گذاشته و از طرف 70 آن به 45 سانتی­متر و 25 سانتی­متر جدا کرده و سپس 45×100 باقیمانده را به چهار قسمت و 25×100 باقیمانده را به دو قسمت و یک کناره 10×25 باقی می­ماند مانند شکل، البته از این اندازه بیشتر برای کتابهای وزیری که عطف آنها زیاد است استفاده می­شود.

 

و یا برای برش کاغذ 70×100 به اندازه 30×40 که یک کناره 20×30 باقی می­ماند به شکل زیر می­باشد که اول کاغذ به طول به درون برش گذاشته شده و 40 سانتی­متر و 30 سانتی­متر از طرف 70 جدا می­کنیم بعد طرف 40 را به درون برش کرده و به سه قسمت 30 سانتی­متری و طرف  30 را به دو قسمت 40 سانتی­متری که 30×20 کناره هم از این قسمت به جا می­ماند.

برای برش به اندازه 20×30 به همین طریق است فقط 30×40 های به دست آمده را از طرف 40 نصف کرده البته برای برش به این سبک می­توانید اندازه­هایی نزدیک به آن درآورید مثلاً 41×29 یا 42×58 که به درخور کار چاپی میتوان این اندازه­ها را تغییر داد و یک طرف را پهن­تر و طرف دیگر را باریک کرد.

اندازه 4 ورق کاغذ که 90×72 سانتیمتر است که بیشتر برای کارهای چند نسخه استفاده می­شود و بیشتر کاغذهای الوان به این اندازه است و تقسیمات آن به شرح زیر است.

در این کاغذ برش کاغذ یعنی 30×42 که تقریباً به اندازه A است اول باید از طرف 90 سانتیمتر آن را درون برش برده 72 سانتیمتر را به دو قسمت 30 و 42 تقسیم کرده و طرف 42×90 باقیمانده را به سه قسمت 30 سانتیمتر و طرف 30×90 باقیمانده را به دو قسمت 42 سانتیمتر برش می­زنیم و اندازه 21×30 هم به همین صورت فقط 42 را به دو قسمت تقسیم می­کنیم برای برش 22×28 هم باید به این طریق برش زده فقط طرف 72 را به دو قسمت 28×44 تقسیم می­کنیم 28×90 باقیمانده را به دو قسمت 44×44 سانتمتری برش می­زنیم.

اندازه سه ورق یا 90×60 سانتیمتر که از این کاغذ بیشتر برای کارهای سه برگی یا اینکه کتاب به اندازه رقعی استفاده می­شود و تقسیمات برش آن به شرح زیر است

البته از این کاغذ تا اندازه 30×5/22 بیشتر استفاده می­شود و اندازه­های 15×5/22 و 2/11×15 آن مصرف کمتری دارد و کاغذهای متفرقه هم هستند که اندازه­های متفاوت دارند مثلاً

کارتی­های پشت طوسی هم موجود می­باشد که اصطلاحاً به آنها راه بی­راه هم گفته می­شود.

و بیشتر برای جعبه­های کالاها در بسته­بندی استفاده می­شود و در ایران از گرمای 250 تا 500 گرمی موجود می­باشد که به در خور کالا و سنگینی یا بزرگی جعبه از گرماژ بیشتر استفاده می­شود.

کاغذهای رول هم وجود دارد که در ماشینهای وب استفاده می­شود که بیشتر برای چاپ روزنامه­ها و کتابهای تیراژ بالا به کار می­­رود برش آنها معمولاً به صورت نصف انجام می­شود که پس از اتصال لبها به صورت موازی باشند و پیچیده شدن رول معمولاً به صورت صاف و محکم و هیچ گونه برآمدگی در وسط یا لبهای آن وجود ندارد و علامت روی رول معمولاً موازی مثل اسم کاغذ، جنس آن، وزن و تعداد رول جهت بسته شدن رول باید روی آن مشخص شود.

 

محاسبه وزن و حجم کاغذ

وزن کاغذ: با اندازه­گیری وزن یک قطعه از آن به مساحت یک متر مربع بر حسب گرم تعیین می­شود که با علامت اختصاری m/g

 

حجم کاغذ

حجم کاغذ (اندازه­گیری ضخامت کاغذ) به میلیمتر تعیین می­شود و عبارت است از 100 برگ کاغذ که وزن آن G/100 m (100 گرم در متر مربع) باشد. که به اختصار vol نوشته می­شود.

بعنوان مثال کاغذ به حجم vol 16 یعنی کاغذی که 100 برگ 100 گرمی آ« 16 میلیمتر ضخامت داشته باشد.

ضخامت یک برگ کاغذ معمولاً به میکرومتر اندازه­گیری می­شود معمولاً محاسبه قطر را با ضخامت آن انجام می­دهند ضخامت یک برگ مقوا نیز به میکرومتر اندازه­گیری و تعیین می­شود.

 

محاسبه وزن کاغذ

000/10

وزن یک ورق بر حسب گرم =  G/m گرماژ * (cm+cm) ابعاد کاغذ

 

000/10 برای محاسبه طول کاغذ ضرب در عرض آن ضربدر گرماژ آن تقسیم بر 000/10 می­کنیم گرماژ کاغذ در آن ابعاد بدست می­آید.

محاسبه کاغذ رول

000/000/1

m*m  * G/m   = وزن کاغذ در کار چاپی (تُن)

 

محاسبه متراژ کاغذ برای کار مورد نیاز

متراژ لازم برای هر فرم = اندازه دور سیلندر چاپ یا کات آف (متر) * عرض متراژ کاغذ برای کل کار = تعداد فرم­ها درک کار چاپی * متراژ کاغذ در هر فرم محاسبه وزن = گرماژ * (عرض *کات آف)

انواع کاغذهای دیگر هم وجود دارد که زمینه کمتری دارد و برای مورد خاص استفاده می­شود که شامل کاغذهای روزنامه و تحریر ارزان و کاغذ دیواری استفاده می­شود.

 

کاغذهای ویژه

کاغذ کرافت:

از خمیر سفید نشده که به روش سولفات آماده می­گردد ساخته می­شود از نظر مکانیکی محکم­ترین خمیر کاغذ می­باشد  و اساساً برای کاغذ­های بسته­بندی مصرف می­شود.

 

کاغذهای خودکپی (کاغذهای کاربن لس NER)

برای کارهای چاپی که نسخ دارد استفاده می­شود بر روی نسخه اول آثار نوشتن در دو یا سه نسخه دیگر همزمان ظاهر می­گردد و احتیاج به کاربن ندارد.

 

کاغذها پشت چسب­دار

که یک ورق این کاغذها آغشته به چسب است و جهت محافظت از چسبندگی یک ورق سیلکونی روی آن گذاشته­اند.

که هنگام مصرف آن را برداشته و سپس آن را در محل مورد نظر چسباند

 

سفارشات

در اغلب چاپخانه­های بزرگ واحدی به نام سفارشات وجود دارد که کار آن تحویل گرفتن دقیق سفارش، زمان بندی اجرا و برآورده هزینه و قیمت تمام شده و نحوه پرداخت آن است، اما شاید مهمترین و دقیق­ترین بخش وظیفه سفارشات، محاسبه هزینه­ها باشد. در چاپخانه­های کوچکتر معمولاً مدیر چاپخانه، خود انجام این مهم را به عهده دارد.

برآورد هزینه­ها مستلزم اطلاعات کاملی از انواع ماشینهای چاپ، انواع کاغذها و مقواها و ابعاد آنها روش معمول محاسبه هزینه­ها در چاپخانه­ها و لیتوگرافی و غیره است واحد سفارشات قبل از هر چیز اندازه کاغذ مورد نیاز برای چاپ یک واحد از آن حساب می­کند و سپس محاسبه میکند چه کاغذی با چه ابعادی مناسبتر است تا پرت یا دورریز کمتری داشته باشد سپس می­بیند چنین کاغذی با چه ماشین یا ماشین­هایی قابل چاپ است و چاپ با کدام ماشین مقرون به صرفه می­باشد بر مبنای نوع ماشین چاپ بخش مهمی از هزینه­های لیتوگرافی نیز معلوم می­شود مثلاً چند فرم مونتاژ و چند پلیت خواهیم داشت مقدار کاغذ مصرفی نیز بر اساس تیراژ و با افزودن مقدار کاغذ باطله متناسب با آن محاسبه می­شود و بهای آن معمولاً در مورد کاغذ تحریر بر اساس مقدار ورق یا وزن کاغذ در مورد کاغذ گلاسه و مقوا بر اساس وزن آن برآورد می­شود و مبنای محاسبه هزینه­ها به طور کلی به اندازه فرم و تیراژ بستگی دارد.

اندازه فرم چاپی برای یک کتاب پس از تعیین ابعاد کار و تعداد صفحات و تهیه لی آت توسط طرح سایر تصمیمات با توجه به ماشین­های چاپخانه گرفته می­شود اندازه کاغذ مورد نظر و نحوه مونتاژ در لیتوگرافی و اندازه پلیت همه متناسب با اندازه ماشین چاپ تعیین می­شود حتی تکلیف کارهای پس از چاپ هم نیز مشخص می­شوند مثلاً اندازه ماشین تاکن و تعداد فرم­های صحافی شده بیش از انجام چاپ روشن می­شود به همین خاطر همین نقش اساسی ماشین چاپ درد همه مراحل آماده­سازی چاپ و پس از چاپ است که مبنای محاسبه را در ایران، اندازه ماشین چاپ قرار داده­اند.

مثلاً برای محاسبه یک کتاب به قطع وزیری و تعداد صفحات 192 صفحه به تیراژ 5000 جلد به شرح زیر محاسبه می­گردد.

پلیت نگاتیو 12=16÷ 192

قیمت پلیت لائی کتاب ریال

000/680/1=000/140*12

اگر روی جلد کتاب چهار رنگ باشد و به اندازه GTO برای محاسبه آن ابتدا خروجی فیلم اگر سانتیمتر مربع 40 ریال باشد که 25*37 اندازه روی و پشت و عطف کتاب است و چهار رنگ 148000=40*4*37*25 مختلف دارد که در 40 ریال ضرب می­کنیم و قیمت فیلم محاسبه می­شود برای کپی هر پلیت GTO 35000 ریال محاسبه می­گردد 140000=35000*4 قیمت فیلم و پلیت روی جلد 288000=140000*148000 حال برای محاسبه کاغذ تعداد صفحات را بر 32 صفحه تقسیم می­کنیم (در هر برگ 70*100-32 صفحه کتاب جای می­گیرد)

برای هر جلد کتاب 6 برگ کاغذ لازم می­باشد  برگ 6=32÷192 

برگ برای چاپ کتاب لازم است     30000=5000*6

بند کاغذ برای چاپ این کتاب لازم است    60=500÷30000

چون هر بند کاغذ ما 500 برگ دارد پس 000/30 را بر 500 تقسیم و تعداد بند بدست می­آید

برای محاسبه باطله کار که حدوداً 40% گرفته می­شود   4/2=4%*60

بند برای چاپ کتاب           4/62=4/2*60

قیمت کاغذ مصرفی           9360000=150000*4/62

و قیمت هر بند کاغذ در بازار در حال حاضر 000/150 ریال باشد 4/62 در 000/150 ضرب کرده و قیمت کل کاغذ بدست می­آید برای محاسبه کارتی روی جلد آن را به کیلوگرم محاسبه می­کنیم ابتدا تیراژ کتاب را تقسیم بر 6 می­کنیم (به نحوه 25*45 کاغذ را از 100*70 به تعداد 6 برگ در هر برگ 5/4 ورق محاسبه می­کنیم)

 

برگ 867=33+834 33=4%* برگ 834=6÷5000 و اگر روی جلد کارتی گلاسه 250 گرمی باشد با محاسبه آن به اندازه 70*100

000/10

G175=250*70*100

 

یعنی هر برگ 70*100-g175 می­باشد سپس 867 را در 175 گرم ضرب کرده درون کاغذ گلاسه بدست می­آید و سپس قیمت هر کیلوگرم کاغذ گلاسه را در وزن بدست آمده ضرب می­کنیم و قیمت کارتی روی جلد بدست می­آید.

Kg152=725/15=1000÷ g151725÷g175*867

قیمت کارتی روی جلد  12116000=8000*152

8000 قیمت هر کیلوگرم کارتی گلاسه می­باشد

حال برای محاسبه چاپ لائی کتاب باید تعداد صفحات را تقسیم بر 8 می­کنیم زیرا در هر روی کاغذ 70*50-8 صفحه از کتاب را می­توان چاپ کرد پس فرم چاپی   24=8÷192

حال برای هر 1000 تیراژ در تعرفه­ها قیمت­هایی دارد که معمولاً تا 5000 همان محاسبه می­گردد که اصطلاحاً دور سیلندر ماشین می­گویند پس 24 فرم چاپی را ضربدر 5 می­کنیم و بعد در قیمت هر 1000 ضرب می­کنیم

مثلاً اگر هر دور 000/10 ریال باشد

چاپ لائی کتاب         1200000=10000*5 * 24

برای محاسبه محاسبه چاپ جلد هر دور سیلندر ماشین چاپ را برای چاپ چهار رنگ محاسبه می­شود که اگر 000/30 ریال برای هر هزار دور باشد

چاپ روی جلد           600000=30000*5*4

حال اگر کار UV  جلد     750000=150*5000

برای صحافی هر فرم 16 صفحه کتاب را محاسبه می­کند و تعداد فرمها را 1+ روی جلد می­کنید.

و در تیراژ ضرب می­کنند و سپس ضربدر قیمت صحافی که برای هر هزار برگ 000/15 ریال می­باشد.

16=12÷192

13+1=12

975000=15000* 5 * 13

و جمع می­کنیم

000/680/1           = پلیت لائی

000/288             = پلیت جلد

000/360/9          کاغذ مصرفی

000/216/1          کارتی مصرفی جلد

000/600            چاپ لائی

000/750            uv  جلد

000/975            صحافی

قیمت کتاب برای هر 5000 جلد        000/069/16

قیمت طراحی جلد و تایپ صفحات داخلی باید قبل از سفارش به چاپخانه محاسبه شده باشد ولی اگر به عهده چاپ خانه باشد به مبلغ فوق اضافه می­گردد.

برای محاسبه کتاب رقعی هم به همین میزان است و محاسبه کتابهای دیگر بستگی به فرم و تعداد صفحاتی که داخل یک فرم است محاسبه می­گردد و یا برای یک پوستر به اندازه 50*70 پنج رنگ با روکش uv و کاغذ گلاسه 135g به تیراژ 3000 با توجه به لب پنجه ماشین ابتدا اندازه را به طرح برای طراحی که باید 68*48 گرفته می­شود و برای محاسبه 1500 برگ کاغذ 135g گلاسه نیاز دارد هر برگ

000/10

5/94=135*70*100

 

و با اضافه باطله 4% 1800 برگ لازم دارد

Kg170=1000÷g170100=45/9*1800

 

مثلاً برای یک کتاب جیب پالتویی که اندازه آن بعد از برش 24×11 می­شود .

یک مدیر باید بداند که نحوه مونتاژ و تاکنی این به چه نحو است که به شرح آن می­پردازیم

ابتدا می­دانیم که روی هر ورق 50*12،70 صفحه جای می­گیرد و نحوه تای آن یک آکاردوئنی و دو تا روی هم زده می­شود و برای محاسبه یک جیب کتاب پالتویی به 144 صفحه اول به تیراژ 5000 جلد

فرم چاپی    12=12÷144

فرم پلیت نگاتیو      6=24÷144

قیمت پلیت لائی کتاب    000/840=140000*6

قیمت فیلم روی جلد          000/100=40*4*25*25

000/240

                                   000/140=35000*4

قیمت فیلم و پلیت جلد

 

2/1 باطله 4% * بند 30=500÷ تعداد برگ مصرفی 15000 = 5000 *3=48 ÷ 144

قیمت کاغذ مصرفی   000/65/4 = از قرار هر بند ریال  000/150* 31  بند مصرفی

کاغذ 100*70   برگ 434=17+417     7/16= 4% 417=12 ÷  5000

قیمت کارت روی جلد    608000=8000 * kg 76=1000÷76475= g 175 * 437

قیمت چاپ لائی   000/600=000/10 * 5 * 12 فرم چاپی

UV جلد از قرار هر جلد 100ریال 000/500=100*5000

 و برای صحافی هم تعداد فرم­های کاغذ + یک برای روی جلد ضربدر تیراژ * 000/20 قیمت کتاب جیب پالتویی

000/700= 000/20*5 7=1+6

قیمت طراحی جلد و حروف چینی کتاب را می­توان به این قیمتها اضافه کرد یا اینکه جداگانه از مؤلف دریافت نمود.

در نتیجه خلاصه

قیمت پلیت لائی کتاب                      000/840

قیمت پلیت جلد                             000/240

کاغذ لائی                                   000/650/4

کارتی روی جلد                            000/608

چاپ لائی                                       000/600

چاپ جلد                                     000/600

   UV                                            /500

000/738/8

صحافی                                      000/700

 

 

قیمت 144 صفحه کتاب جیب پالتوئی با جلد چهار رنگ به تیراژ 5000 جلد

در چاپ رول که مربوط به افست رول در ایرن اغلب کارهای ویژه­ای هستند مثل روزنامه­ها و هفته­نامه­ها کتابهای درسی فرم­های پیوسته و ... معمولاً برای محاسبه هزینه­ها، مدیر چاپخانه قیمت هر واحد را تعیین می­کند و معمولاً این نوع چاپخانه­ها کار آماده­سازی پیش از چاپ خودشان را به عهده می­گیرند و قیمت را برای هر عدد هر جلد یک قیمت مشخص می­دهند.

 

بروشورها و کاتالوگها

در چاپ بروشورها و کاتالوگها که برای تبلیغات کالاهای تجاری مصرف دارد و در آنها کالا را معرفی می­کند در این نوع کارها باید سفارش دهنده مشتری را در مورد هزینه­ها آگاه سازد و در این نوع کارها شاید صرفه­جویی به ضرر باشد و بیشتر کیفیت کار مطرح است مثلاً کاری را که پشت و رو 50*35 می­شود می­توانیم یک پلیت 50*70 دو ورقی یا اینکه دو پلیت GTO 50*35 گرفت در اینجا برای این کارها بهتر است که دو پلیت 70*35 روی کار را چاپ کرده و پس از uv زدن و اتمام کار پشت کار را چاپ کرد و این نحوه به دلیل این است که در کار خطر نیفتد ـ رنگ چاپ کنده نشود

بروشورها را دو لت سه لت و آنها بیشتر نشان دهنده شمای وسیله تجاری می­باشد و در کاتالوگها هم که معرفی دستگاه و نحوه کار با دستگاه­ها می­باشد اغلب به اندازه­های رقعی یا اینکه پالتویی می­زند و از اندازه­های کوچکتر به دلیل حمل و نقل آسان استفاده می­شود.

 

پاکت

برای محاسبه یک پاکت در اندازه 4A با کاغذ گرافت به تیراژ 3000 نسخه و ابعاد 32*23 سانتیمتر

کاغذ لازم برای هر پاکت 35*48 سانتیمتر است که از 100*70 استفاده می­کنیم کاغذ مصرفی 750 برگ است

که حدوداً 5/1 بند است که بهتر است با باطله 2 بند حساب گردد که 2 بند اگر به مبلغ 000/250 ریال می­باشد و هزینه­هایی از قبیل طراحی و لیتوگرافی و ... بقیه را محاسبه می­کنیم

طراحی                          000/100ریال

لیتوگرافی           پلیت GTO                     000/100 ریال

چاپ                             000/100ریال

پاکت سازی                    000/90ریال

کاغذ مصرفی                  000/250ریال

 

جمع کل                        000/640

در برخی از پاکتها که احتیاج به قالب تیغ سازی دارد محاسبه قالب تیغ و تیغ زدن (دایکات) هم الزامی است

 

کارت ویزیت

برای چاپ کارت ویزیت هم می­توانیم آن را روی کاغذهای فانتزی یا مقوای گلاسه  g300 استفاده کنیم و آن را به اندازه 20*14 ،  4 عدد کارت مونتاژ کرده مثلاً برای 3000 کارت ویزیت دو رنگ

 

کاغذ مصرفی  30 برگ است برگ            30=4÷ (25÷3000)

(کاغذ 100*70 بخواهیم  20*14 برش دهیم  25 عدد می­دهد

کارتی  300 گرم         3/6 =1000÷6300=g 210*30

                               000/63 = 000/10 * 3/6

 

طراحی حدود                         000/100ریال

پلیت GTO                           000/160ریال

چاپ                             000/180ریال

کارتی مصرفی                000/63 ریال

 

جمع                                000/503ریال